Zo zou de nieuwe zzp-wet eruit moeten zien volgens kenners

Anderhalf jaar na het opschorten van de zzp-wet komt er eindelijk weer beweging in het opstellen van nieuwe regels. Die laten alleen waarschijnlijk nog wel tot 2020 op zich wachten. RTL Z belde daarom alvast met zzp’ers en werkgevers met de vraag: wat moet er volgens jullie anders?

De wet DBA, die duidelijkheid moest geven over de werkrelatie tussen werkgevers en zzp’ers, staat al sinds 2016 in de ijskast. De wet werd ingevoerd om schijnzelfstandigheid tegen te gaan, maar leidde in de praktijk tot zoveel problemen en boze reacties dat de handhaving werd opgeschort. Veel zzp’ers klaagden – en klagen nog steeds – over verlies van werk door de ontstane onzekerheid.

In 2020 moeten er nieuwe regels komen, en de eerste gesprekken daarover zijn inmiddels gestart. Het kabinet praat met zzp’ers, werkgevers en vakbonden over de toekomst van de wet DBA. Omdat de uitkomsten daarvan nog op zich laten wachten, vroeg RTLZ aan mensen in het veld: wat moet er volgens jullie veranderen?

Geen maximale termijn

De huidige wet DBA is veel te ingewikkeld, zegt Richard de Geus, sinds elf jaar zelfstandig projectmanager in de IT. “Niemand zit te wachten op de administratieve rompslomp of ruzie met de Belastingdienst.”

Als voorbeeld noemt hij de afspraken over de maximale duur waarin bedrijven zzp’ers mogen inhuren, voordat het door de Belastingdienst wordt gezien als verkapt dienstverband. “Bedrijven worstelen enorm met de termijnen. De voorwaarden zijn te streng, zeker als je bedenkt dat je via een detacheringsbureau, zoals bijvoorbeeld Atos, iemand voor onbepaalde tijd kunt inzetten.”

Een zzp’er mag je maar maximaal een aantal maanden op één klus zetten. “Dat levert mij dus een concurrentienadeel op”, zegt De Geus. “Ik zeg: laat ons met rust. Wij kunnen prima zelf aantonen dat we hiervoor kiezen en onze eigen termijnen bepalen.”

Gezag & vervangbaarheid moderniseren

De Geus denkt dat het goed is om een minimumtarief voor zzp’ers te hanteren en vooral de onderkant van de markt in de gaten te houden. “Kijk daarbij nog eens kritisch naar de definities van gezag en vrije vervangbaarheid. Hoe liggen de moderne verhoudingen tussen zzp’er en opdrachtgever?”

Zo is het in het contract tussen opdrachtgever en -nemer van belang om aan te tonen dat de gezagsverhouding die bij een normaal dienstverband bestaat ontbreekt. Ook mag er geen verplichting zijn om de arbeid persoonlijk te verrichten: je moet zelf een vervanger kunnen kiezen als je het werk niet kunt uitvoeren.

Is het feit dat een opdrachtgever instructies geeft over het werk bijvoorbeeld een vorm van gezag? En moet de werkgever zomaar akkoord gaan met iedere vervanger? “Er zijn teveel onduidelijkheden.”

VAR

De Britse Susan Vergeer-Hunt, die al sinds halverwege de jaren ’80 als freelance vertaler en docent in Nederland werkt, wil liever terug naar de ouderwetse VAR-verklaring. “Het klinkt cliché, maar dat was tenminste helder voor alle partijen”, zegt ze.

“Ik heb nooit begrepen waarom de Belastingdienst van dit systeem is afgestapt. Omdat ze schijnzelfstandigheid niet konden opsporen? Met de wet DBA lukt dat ook niet. Niemand kent de definitie van schijn en de wet scheert freelancers teveel over één kam.”

De modelcontracten van de wet DBA worden daarnaast soms door de grotere partijen gebruikt om extra voorwaarden te stellen. “Dan mag je ineens niet meer voor een concurrent of potentiële klant van het bureau werken. Dat heeft niets meer met de wet DBA maken”, zegt Vergeer-Hunt.

Simpel en duidelijk

Nieuw beleid rondom zzp’ers moet volgens Jamilla Eddini, hoofd HR van scholengroep Zadkine in Rotterdam, vooral simpel en duidelijk zijn. “En niet voor vele interpretaties vatbaar, zoals nu het geval is. Er staan inmiddels duizenden modelovereenkomsten op de website van de belastingdienst.”

De scholengroep waar ze werkt huurt zo’n 10 procent van de krachten freelance in, en hoopt op een snelle oplossing. “Eentje zonder al te veel papierwerk die de bedrijfsvoering minder belemmert”, zegt Eddini. “Ik geloof best dat er bedrijven zijn die misbruik maken van het systeem, maar ik zie ze niet in mijn omgeving. De houding van de overheid is naar mijn idee krampachtig.”

Doe iets aan de onzekerheid – nu

De nieuwe regels laten véél te lang op zich wachten, zeggen alle partijen die we ernaar vroegen. De Geus zat vijf maanden thuis zonder opdracht, naar eigen zeggen omdat de bedrijven die hem inhuren ‘bang zijn voor boetes’.

Die terughoudendheid in het aannemen van freelancers ziet ook Eddini. “Door de aanhoudende onzekerheid kunnen we geen beleid maken voor de toekomst.”

Scholengroep Zadkine is een van de weinige organisaties die een modelovereenkomst wist op te stellen in samenwerking met de Belastingdienst. “Wij werken daar nu nog mee, maar kijken met veel onzekerheid naar wat komen gaat. We kunnen niet verder.”

Tussenoplossing

Omdat de nieuwe regels nog een tijd op zich laten wachten, pleit ondernemerspartij Ondernemend Nederland (ONL) voor een tijdelijke oplossing. “Het vastleggen van ondernemerschap in de wet duurt minimaal een aantal jaar. Dat is te lang”, zegt voorzitter Hans Biesheuvel.

Dat blijkt ook uit onderzoek dat de organisatie deed met detacheerbureau HeadFirst onder ruim zevenhonderd hoogopgeleide zzp’ ers. Zo’n 60 procent van hen is bezorgd over het feit dat de wet DBA van kracht blijft tot de vervanger een feit is. Zij zeggen nog altijd onzekerheid en onrust te ervaren bij opdrachtgevers.

ONL ziet daarvoor mogelijkheden in het opnemen van een zogenoemde antimisbruikbepaling in de Wet op de Loonbelasting. Het toevoegen van zo’n bepaling zou er snel voor kunnen zorgen dat de Belastingdienst zich volledig kan richten op de bedrijven die misbruik maken van het systeem, terwijl diegene die zich aan de spelregels houden gewoon kunnen ondernemen.

(Bron: RTLZ)